ΑΡΧΑΙΟΕΛΛΗΝΙΚΟΙ ΜΥΘΟΙ ΣΤΟ ΣΗΜΕΡΑ- Ο μύθος των Κουρητών

Συντάκτης: Μαρία Αντωνίου

Ο μύθος των Κουρητών

Οι  Κουρήτες ήταν πέντε αδέρφια: Ο Ηρακλής ( πρόκειται για απλή συνωνυμία με τον γνωστό ημίθεο Ηρακλή, γιο του Δία), ο Παιωναίος, ο Επιμίδης, ο Ιάσιος και  ο Ίδας. Ο μύθος λέει ότι δεν γεννήθηκαν, αλλά φύτρωσαν από τη γη, όταν την έβρεξαν τα πρώτα δάκρυα του Δία σαν μωρό.

Άλλη παραλλαγή λέει ότι   όταν έπιασαν οι πόνοι τη Ρέα και κρύφτηκε από το σύζυγό της στο σπήλαιο για να γεννήσει, στη διάρκεια του τοκετού έπρεπε να πνίξει τους πόνους της χωρίς να φωνάξει, έτσι έχωσε τα δάχτυλά της μέσα στη γη από όπου και ξεπήδησαν οι Ιδαίοι Δάκτυλοι, 10 στον αριθμό. Ανάμεσα σε αυτούς ήταν και οι Κουρήτες). Το γεγονός αυτό συμβολίζει το ότι ήταν γηγενείς. Γι’ αυτό η παράδοση μιλάει για τους Κουρήτες ως πρώτους κάτοικους της Κρήτης.

Οι Κουρήτες έπαιξαν σπουδαίο ρόλο στη γέννηση και στην ανατροφή του Δία, του μεγαλύτερου από τους δώδεκα θεούς του Ολύμπου. Όταν ήρθε η ώρα η Ρέα να γεννήσει διάλεξε μία σπηλιά στην Κρήτη και ζήτησε βοήθεια από τους ντόπιους Κουρήτες. Οι Κουρήτες φυλούσαν την είσοδο της σπηλιάς ώστε να μην πλησιάσει κανείς και μόλις γεννήθηκε το θείο βρέφος, ο Δίας, ανάλαβαν να τον προσέχουν μέχρι να μεγαλώσει. Άγρυπνοι φρουροί, οι Κουρήτες, όταν το μωρό έκλαιγε χτυπούσαν δυνατά τα πόδια τους στη γη χορεύοντας(πυρρίχιος χορός των Κουρητών) , ώστε με τον θόρυβο που έκαναν να καλύψουν το κλάμα. Ο Κρόνος, ο πατέρας του Δία, είχε πάρει έναν χρησμό ότι ένα παιδί του θα του έπαιρνε την εξουσία, γι’ αυτό δεν έπρεπε να καταλάβει ότι ο Δίας ήταν ζωντανός, αλλιώς το θεϊκό μωρό κινδύνευε.

Οι Κουρήτες, σύμφωνα με  το μύθο, ήταν οι ιδρυτές των Ολυμπιακών Αγώνων. Τα πέντε αδέρφια σε μία εξόρμησή τους στα δάση της Πελοποννήσου θέλησαν κάποια στιγμή να ξαποστάσουν. Για να διασκεδάσουν έκαναν αγώνα δρόμου μεταξύ τους. Νικητής αναδείχθηκε ο Παιωναίος και ο Ιδαίος Ηρακλής  για τη νίκη του τον στεφάνωσε με κλαδιά αγριελιάς και του έδωσε να φάει ένα μήλο.

ΜΕΤΑΦΟΡΑ ΤΟΥ ΜΥΘΟΥ ΣΤΗ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ

Η Άννα Μελένιου επέλεξε αυτό το μύθο γιατί συνδέονταν με την έννοια της ομάδας, αλλά και με την Κρήτη, την οποία αγαπάει ιδιαίτερα. Ιδιαίτερης σημασίας είναι και ότι η ομάδα των Κουρητών δεν είχε κάποιον επικεφαλής, όπως για παράδειγμα είχε τον Οδυσσέα η Αργώ στην Οδύσσεια.

Μέσα από το θεατρικό παιχνίδι και την όλη της εμπειρία από το Εργαστήρι Θεάτρου Ημέρας, αποκόμισε πολλές παραστάσεις που τη βοήθησαν παιδαγωγικά, ψυχολογικά και γενικότερα διαμόρφωσαν διαφορετικά τον τρόπο ζωής της. «Αυτό οφείλεται σε μεγάλο βαθμό και στην ποιότητα της ομάδας που είχαμε φτιάξει. Όσα βιώσαμε  ήταν τόσο δυνατά που με οδήγησαν στην έννοια της ομάδας  την οποία και βρήκα μέσα στον μύθο των Κουρητών».

Ως προς τη μεταφορά του μύθου στη σύγχρονη πραγματικότητα, συνδυάστηκε με μεγάλη ευαισθησία η έννοια της ομάδας με τους  πέντε Κουρήτες. Στην αρχή οι Κουρήτες λειτουργούν ως μονάδες, αποξενωμένοι, ανταγωνιστές, κλεισμένοι στον εαυτό τους, παρέα με τους φόβους και τις ανασφάλειες τους, οι οποίες  τα βράδια μεταμορφώνονται σε «στοιχειά». Όταν τα «στοιχειά» αποφασίζουν να επιτεθούν σε έναν άλλο άνθρωπο, οι Κουρήτες θα αλληλοκοιταχθούν, θα ενωθούν με ένα πυρρίχιο χορό και ως ομάδα πια θα τον προστατέψουν, ανακαλύπτοντας πως, εν τέλει, τον ίδιο τους τον εαυτό προστάτευσαν.

Κάτι ανάλογο ισχύει και στην κοινωνία μας, η οποία χαρακτηρίζεται από την αποξένωση. Αντί, δηλαδή, να λειτουργούμε μέσα σε μια ομάδα, συνήθως είμαστε άτομα ξεχωριστά μέσα σε ένα πλήθος και ο καθένας κοιτάει το συμφέρον του. Είναι οι ρυθμοί της ζωής μας, είναι οι συνθήκες της χαοτικής πόλης, είναι γενικότερα η παιδεία του σήμερα; Πάντως μια μικρή ομάδα στο σήμερα θα μας θυμίσει πόσο σημαντικό είναι το ομαδικό πνεύμα στην κοινωνία μας σε γενικότερο επίπεδο.

Ιδέες που προέκυψαν από τα παιδιά της ομάδας διοχετεύτηκαν στον μύθο, αν όχι όλες, οι περισσότερες, αναδεικνύοντας την αρχική ιδέα, παρά αλλοιώνοντας την. Γενικότερα, κάτι που παίζει ρόλο στην υλοποίηση ενός μύθου είναι  οι προσωπικές ανασφάλειες και αναστολές που έχει αυτός που καταπιάνεται με τον μύθο.

Η παράσταση δεν είχε, σχεδόν καθόλου λόγο και βασίστηκε  στην κινησιολογία και τη σωματική έκφραση των παιδιών και αξίζει να σημειωθεί ότι κανένας από το κοινό δεν έμεινε ασυγκίνητος.

ΑΡΧΑΙΟΛΛΗΝΙΚΟΙ ΜΥΘΟΙ:ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΖΩΗΣ

Μέσα από τη διαδικασία ενασχόλησης με τους μύθους διευρύνονται τα σωματικά, ψυχικά και συναισθηματικά μας όρια.

Η πλούσια ύλη που υπάρχει στους αρχαιοελληνικούς μύθους είναι πραγματικά ένας ανεκτίμητος θησαυρός. Υπάρχουν ανεξάντλητα μαθήματα ζωής, τα οποία μέσα από την ενδιαφέρουσα πλοκή τους, έχουν  άμεσο αντίκτυπο στους μαθητές.

Επίσης,  είναι μια πλούσια πηγή για δημιουργική σκέψη και φιλοσοφικούς προβληματισμούς, κάτι που εμπλουτίζει την παιδεία των μαθητών. Τέλος, οι μύθοι είναι διαχρονικοί και επίκαιροι και αυτό μας δίνει την δυνατότητα να τους έχουμε σαν στερεή βάση που θα μπορούσε να διοχετευτεί σε όλο το μαθητικό πρόγραμμα, επικουρικά  στην μετάδοση της ύλης.

Η ΓΝΩΜΗ ΤΟΥ ΚΟΙΝΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ.

«Είμαστε βαθύτατα συγκινημένοι»

Ίσως, αν μια μέρα μας δοθεί η δυνατότητα να σου παρουσιάσουμε το μύθο μας, αυτή η στήλη συμπληρωθεί και με τη δική σου γνώμη. Εξάλλου, η παρουσίαση ενός αρχαιοελληνικού μύθου με προεκτάσεις σε μια πραγματικότητα που μεταβάλλεται, δίνει τη λαβή για σκέψη και συζήτηση.

Επιμέλεια: Μαρία Αντωνίου.

                  Θωμάς Χριστιάς.

Αρχαιοελληνικοί μύθοι στο σήμερα- Ο μύθος του δωδεκάθεου

Συντάκτης: Μαρία Αντωνίου

 

Οι δώδεκα Θεοί του Ολύμπου είναι οι κύριοι θεοί της Ελληνικής μυθολογίας που κατοικούσαν στην κορυφή του Ολύμπου. Οι Ολύμπιοι θεοί κέρδισαν την εξουσία νικώντας τους Τιτάνες στην Τιτανομαχία. Οι  θεότητες που, κατά παράδοση, αποτελούσαν το δωδεκάθεο είναι:

Δίας: Ο πατέρας των Θεών και ο σπουδαιότερος από αυτούς. Θεός των καιρικών φαινομένων , προστάτης των ξένων, της οικογένειας και της γονιμότητας. Λατρευόταν ως ο σοφός θεός που καθόριζε τις τύχες των ανθρώπων και ρύθμιζε την ηθική τάξη του κόσμου.

Ήρα: Αδελφή και σύζυγος του Δία. Ήταν προστάτιδα του γάμου και της συζυγικής πίστης.

Ποσειδώνας: Θεός της θάλασσας, των ποταμών, των πηγών των πόσιμων νερών και γενικά του υγρού στοιχείου.

Δήμητρα: Θεά της γης, της γεωργίας , της χλωρίδας, της τροφής, του γάμου και προστάτιδα των γεωργών.

Εστία: Η Εστία ήταν η μεγαλύτερη κόρη και το πρώτο παιδί του Κρόνου και της Ρέας, γι' αυτό και τέθηκε επικεφαλής όλων των μεγάλων Θεοτήτων. Προστάτιδα της οικογενειακής ευτυχίας, είχε ως ιερό της το κέντρο του σπιτιού και δεν της προσφερόταν μόνο η πρώτη, αλλά και η τελευταία θυσία σε κάθε γιορταστική σύναξη του ανθρώπου. Η Εστία, η Αθηνά και η Άρτεμη, ήταν οι μόνες Θεές που πάνω τους δεν είχε δύναμη η Αφροδίτη (που είχε υποτάξει το σύνολο Θεών και ανθρώπων).

Αφροδίτη: Θεά της ομορφιάς και του έρωτα.

Απόλλων: Θεός της μαντικής τέχνης, της μουσικής και του χορού, της ηθικής τάξης και της λογικής. Ήταν ακόμα θεραπευτής θεός.

Άρης: Θεός της μάχης και του πολέμου.

Άρτεμις: Θεά της άγριας φύσης, του κυνηγιού, των ζώων και της γονιμότητας.

Αθηνά: Θεά της Σοφίας, των τεχνών και του σώφρονος πολέμου.

Ήφαιστος: Θεός της φωτιάς, των ηφαιστείων, της μεταλλουργίας και προστάτης των τεχνιτών. Ήταν ακόμα ο κατασκευαστής των όπλων των θεών.

Ερμής: Ήταν ο αγγελιοφόρος των θεών, κήρυκας και ψυχοπομπός, προστάτης του εμπορίου, των ταξιδιωτών αλλά και των ληστών.

Άλλες θεότητες της ελληνικής μυθολογίας είναι:

Πλούτωνας [ή Άδης ] : Θεός του Κάτω και του Αόρατου Κόσμου, Διόνυσος: Θεός του δράματος και του παιχνιδιού, θεός του κρασιού. Συνδέεται επίσης με τη γονιμότητα., Έρως : Θεός του έρωτα, Ήβη: Θεά της νεότητας, Ιασώ : Θεά της ίασης, Παν: Θεός της πανίδας και των ποιμένων, Περσεφόνη : Θεά των εποχών[κόρη της Δήμητρας], Αίολος: Θεός των ανέμων, Θέμις : Θεά της δικαιοσύνης.   Εκάτη : Θεά της μαγείας.

            Οι αρχαίοι Έλληνες πρόβαλλαν πάνω στους δώδεκα Θεούς τα δικά τους ελαττώματα και προτερήματα, τα πάθη και τις αδυναμίες τους, τους έρωτες και τα μίση τους, τους εφιάλτες και τα όνειρά τους.

ΜΕΤΑΦΟΡΑ ΤΟΥ ΜΥΘΟΥ ΣΤΗ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ

Η Εύη Παπαδομιχελάκη , κατά το τρίτο έτος φοίτησης της(2013) στη σχολή ‘’Παιδαγωγικής θεάτρου και θεατρικού παιχνιδιού-Λάκης Κουρετζής’’, επέλεξε αυτό τον μύθο  γιατί το Δωδεκάθεο της θύμιζε μια κλειστή κοινωνία με απαράβατους για τους ανθρώπους νόμους, ένα ιερατείο κεκλεισμένων των θυρών, ένα παράδεισο για εκλεκτούς. «Ζώντας σε μια πατριαρχική και αυστηρή οικογένεια», όπως η ίδια τόνισε, η αυστηρή φιγούρα του πατέρα που ήταν ρυθμιστής των πάντων της θύμιζε κατά πολύ τον τρόπο διοίκησης των ανθρώπων από τους Θεούς, που διαφέντευαν τις τύχες και τις ζωές των θνητών χωρίς να λαμβάνουν υπ΄όψιν  τους τις επιθυμίες και τις ανάγκες τους.

Ο τρόπος λειτουργίας των σύγχρονων πολυεθνικών δε διαφέρει από αυτόν της οικογένειας της και πιο παλιά του Δωδεκάθεου. Μεταφέροντας το μύθο στη σύγχρονη πραγματικότητα, το βουνό Όλυμπος έγινε μια πολυεθνική εταιρεία ,η «Όλυμπος Α.Ε» , και οι δώδεκα θεοί στελέχη της. Οι σύγχρονες πολυεθνικές εταιρείες με τα ψεύτικα προϊόντα που προωθούν και τις δήθεν ανάγκες που δημιουργούν στους ανθρώπους σε παγκόσμια κλίμακα, αδιαφορώντας για τις πραγματικές τους ανάγκες,  λαμβάνουν ερήμην τους τις αποφάσεις με μοναδικό στόχο το κέρδος.

Πιο αναλυτικά, η Θεά Ήρα έγινε για τις ανάγκες του μύθου κ. Ήρα Κερατάκη αναπληρώτρια  πρόεδρος της εταιρείας, η Θεά Δήμητρα κ. Δήμητρα Ψωμιάδη διευθύντρια παραγωγής, ο Θεός Ερμής  κ. Ερμής Φτερόπουλος διευθυντής εμπορικού marketing, o Θεός Απόλλωνας κ. Απόλλωνας Χατζηλύρης διευθυντής προσωπικού, η Θεά Αφροδίτη κ. Αφροδίτη Ποθητού διευθύντρια δημοσίων σχέσεων, η Θεά Αθηνά κ. Αθηνά Δ. Κεφαλά  διευθύντρια στρατηγικής κ.ο.κ. Ο πρόεδρος κ. Δίας, όπως και στο δωδεκάθεο, είναι απών για νόμιμες ή μη εξωτερικές εργασίες.

Η «Όλυμπος Α.Ε» αντιμετωπίζοντας πτωτικές τάσεις προσπαθεί να λανσάρει στην αγορά το καινούριο της προϊόν «Ψεύτικη Ελπίδα». Στο τέλος τα στελέχη ενθουσιασμένα από τα προσδοκώμενα κέρδη, γιορτάζουν πίνοντας το δικό τους  νέκταρ.

Ωστόσο η μοίρα του ανθρώπου είναι προκαθορισμένη; Δύσκολο να απαντηθεί. Πάντως το έργο  κλείνει με μια πιο αισιόδοξη νότα, παρουσιάζοντας τον ‘Ανθρωπο να προσπαθεί να καταλάβει  και να εξηγήσει την μοίρα και, μέσα σε αυτό το πλαίσιο που του ορίζουν οι «θεοί», να προσπαθήσει να ζήσει με αξιοπρέπεια.

 Ίσως το πιο χαρακτηριστικό απόσπασμα  του μύθου είναι το παρακάτω ολιγόστιχο:

Φωνή :Μες στην ομορφιά του Ολύμπου, μες την ομορφιά των απλών ανθρώπων, ήρθαμε να καταλάβουμε τον άνθρωπο, να εξηγήσουμε τη μοίρα. Όχι να ξεχάσουμε. Να εννοήσουμε τη στιγμή που οι σκιές μας γίνονται ποίηση και αιωνιότητα

Η ΕΜΠΕΙΡΙΑ ΤΩΝ ΜΕΛΩΝ ΤΗΣ ΟΜΑΔΑΣ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΟΛΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ

Η αλληλοεπίδραση των μελών μιας συγκεκριμένης ομάδας σε επίπεδο θεατρικής δημιουργίας , δεν μπορεί παρά να είναι καταιγιστική, σε επίπεδο έμπνευσης, αυτογνωσίας, επηρεασμού, δημιουργίας δεσμών.

 Ειδικότερα, οι αρχαιοελληνικοί μύθοι μπορούν να προσφέρουν χαρά, αυτογνωσία, δημιουργικότητα , πολλαπλές λύσεις σε προβλήματα, ισχυρούς δεσμούς φιλίας και συνεργασίας.  

Η ΓΝΩΜΗ ΤΟΥ ΚΟΙΝΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ.

« Ο μύθος εύκολα θα έπαιρνε μέρος σε πολιτιστικό φεστιβάλ»

«Πολύ αληθινή και σωστή η παρουσίασή σου. Τα meetings των πολυεθνικών σπάνια φτάνουν σε λύσεις των προβλημάτων τους»(στέλεχος πολυεθνικής εταιρείας)

Ίσως, αν μια μέρα μας δοθεί η δυνατότητα να σου παρουσιάσουμε το μύθο μας, αυτή η στήλη συμπληρωθεί και με τη δική σου γνώμη. Εξάλλου, η παρουσίαση ενός αρχαιοελληνικού μύθου με προεκτάσεις σε μια πραγματικότητα που μεταβάλλεται, δίνει τη λαβή για σκέψη και συζήτηση.

                   

Νέα μηνιαία στήλη από την Μαρία Αντωνίου με τίτλο Αρχαιοελληνικοί μύθοι στο σήμερα

                Τα προσωπικά βιώματα συναντούν τους αρχαιοελληνικούς μύθους και γίνονται θεατρική  παράσταση.

                                                    Συντάκτης: Μαρία Αντωνίου

                       

«Ζούμε σε απομυθοποιημένο και αντιηρωικό κόσμο».

«Πρέπει να δημιουργούμε μύθους. Προσωπικούς μύθους».

«Μεγάλο ηθικό δίδαγμα των μύθων, ότι δε φαίνεται ο συγγραφέας».

«Η σημασία του μύθου κρύβεται μέσα σ’ αυτό που δε φαίνεται και όχι σ’ αυτό που διαβάζεται».

           

Στο θέατρο της Ημέρας, οι σπουδαστές του τρίτου έτους του εργαστηρίου «Παιδαγωγικής Θεάτρου και Θεατρικού Παιχνιδιού, Λάκης Κουρετζής» ασχολούνται, σχεδόν αποκλειστικά,  με τους αρχαιοελληνικούς μύθους. Η προβλεπόμενη από το πρόγραμμα σπουδών της σχολής διαδικασία έχει ως εξής: Αρχικά, πρέπει να επιλέξουν έναν αρχαιοελληνικό μύθο που για κάποιο συγκεκριμένο λόγο τους κίνησε το ενδιαφέρον και σχετίζεται με ένα ή περισσότερα προσωπικά τους βιώματα. Κατόπιν, φέρνουν τον μύθο στο σήμερα, δίνοντας του κοινωνικές, πολιτικές, οικονομικές, ψυχολογικές κ.τ.λ προεκτάσεις και κάνοντας τον να μας αφορά άμεσα ή έμμεσα. Ο κάθε σπουδαστής πρέπει να γράψει το δικό του σενάριο, να μοιράσει ρόλους στην υπόλοιπη ομάδα, να φτιάξει κουστούμια και σκηνικά, να βρει την κατάλληλη μουσική και τέλος να σκηνοθετήσει μια παράσταση διάρκειας μισής περίπου ώρας.

Αντικρίζοντας τους μύθους από τη σκοπιά, αφενός του θεατή και αφετέρου ως ενεργό μέλος  στην όλη διαδικασία ,θεώρησα ότι αυτή η προσπάθεια δεν έπρεπε  να περιοριστεί σε ένα στενό κύκλο σπουδαστών και οικείων τους, αλλά έπρεπε να γίνει γνωστή σε όσο γίνεται περισσότερο κόσμο. Είτε οι αρχαιοελληνικοί μύθοι πλάστηκαν από τους Θεούς, είτε δημιουργήθηκαν από τους ανθρώπους μας αφορούν άμεσα, και σε προσωπικό και σε συλλογικό επίπεδο. Οι εμφανείς προεκτάσεις τους, ιδίως στο σήμερα που βιώνουμε μια περίοδο κρίσης σε όλα τα επίπεδα,  καταδεικνύουν την αναλλοίωτη στο χρόνο  αξία και σοφία τους. Οι μύθοι ικανοποιούν ανάγκες παιδευτικές, δηλαδή  την επίτευξη υψηλής ποιότητας ζωής σε κάθε φάση του βίου.

Ίσως και εσύ διαβάζοντας τους να έβρισκες ένα μύθο, ο οποίος σου φαίνεται τόσο οικείος. Πιστεύοντας ότι  αυτός ο διάλογος που ξεκίνησαν τα παιδιά του τρίτου έτους  του 2013 με τους αρχαιοελληνικούς μύθους , και συνεχίζουμε εμείς, είναι μια ενεργής διαδικασία που δεν έχει ολοκληρωθεί ακόμα, θα ήταν ευπρόσδεκτο ένα δικό σου σχόλιο, είτε γι’ αυτά που θα διαβάσεις ή ακόμα και να μας καταθέσεις ένα προσωπικό σου βίωμα που σχετίζεται άμεσα με έναν αρχαιοελληνικό μύθο. 

Ο πρώτος "αρχαιολογικός μήνας στο σήμερα" 'ερχεται σε λίγο στο You are the star!